Nid yw unrhyw fath o fwlio neu aflonyddu byth yn iawn. Mae pawb yn haeddu amgylchedd diogel a pharchus.
Os ydych chi'n profi neu'n dyst i fwlio neu aflonyddu, codwch eich llais a cheisiwch gymorth. Dydych chi ddim ar eich pen eich hun ac mae cymorth ar gael.
Bwlio
Bwlio yw pan mae person yn niweidio un person neu grŵp arall, yn ailadroddus ac yn fwriadol. Gall fod yn gorfforol, ar lafar, yn ddieiriau, neu'n seicolegol. Mae enghreifftiau'n cynnwys:
- Gweiddi, gwawdio neu ddefnyddio sylwadau sarcastig
- Bygythiadau corfforol neu seicolegol
- Goruchwyliaeth ormesol a brawychus
- Sylwadau amhriodol neu fychanol am berfformiad rhywun
- Cau rhywun allan o gyfarfodydd neu gyfathrebiadau yn fwriadol heb reswm da
- Postio cynnwys bwlio ar y cyfryngau cymdeithasol
Aflonyddu
Mae aflonyddu yn ymddygiad digroeso sy'n treisio urddas unigolyn neu'n creu amgylchedd brawychus, gelyniaethus neu dramgwyddus. Gall fod yn gorfforol, ar lafar neu'n ddieiriau, yn fwriadol neu'n anfwriadol, ac mae'n cynnwys trin rhywun yn llai ffafriol am oddef neu wrthod ymddygiad o'r fath yn y gorffennol. Mae enghreifftiau'n cynnwys:
- Cyswllt corfforol digroeso fel cyffwrdd neu darfu ar ofod personol
- Sylwadau, ystumiau neu jôcs sarhaus neu frawychus
- Gwawdio neu fychanu anabledd rhywun
- Jôcs neu sylwadau hiliol, rhywiaethol, homoffobig, neu oedraniaethol
- Datgelu neu fygwth datgelu bod rhywun yn rhan o'r gymuned LHDTC+
- Cau rhywun allan yn fwriadol rhag sgyrsiau neu weithgareddau
Beth yw'r gwahaniaeth rhwng bwlio ac aflonyddu?
Er bod bwlio ac aflonyddu yn cynnwys ymddygiad niweidiol neu frawychus, mae rhai gwahaniaethau allweddol:
Ailadrodd o Gymharu â Digwyddiad Sengl
- Mae bwlio fel arfer yn cynnwys patrwm ymddygiad sy’n ailadrodd gyda'r nod o fychanu neu niweidio targed penodol.
- Gall aflonyddu ddigwydd drwy un digwyddiad neu gamau ailadroddus ac fe'i diffinnir yn ehangach fel ymddygiad digroeso sy'n creu amgylchedd brawychus neu sarhaus.
Grym ac Effaith
- Mae bwlio fel arfer yn fwriadol ac wedi'i dargedu, gan ganolbwyntio ar weithredu pŵer neu reolaeth dros rywun.
- Gall aflonyddu fod yn fwriadol neu'n anfwriadol. Hyd yn oed os nad oedd rhywun yn bwriadu sarhau, mae'r effaith ar y targed—neu unrhyw un sy'n teimlo ei fod wedi'i effeithio—yn dal i gael ei ystyried yn aflonyddu.
Cwmpas yr Ymddygiad
- Mae bwlio'n aml yn cynnwys ymddygiad ymosodol uniongyrchol—corfforol, geiriol, neu seicolegol—gyda'r nod o danseilio'r dioddefwr.
- Mae aflonyddu yn cynnwys ystod eang o ymddygiad digroeso (cyffwrdd, jôcs sarhaus, sylwadau bychan, cau allan, ac ati) sy'n treisio urddas unigolyn neu'n creu amgylchedd gelyniaethus.